Δευτέρα, 26 Ιανουαρίου 2015

Η ΚΟΣΜΟΘΕΩΡΊΑ ΤΟΥ ΡΗΓΑ ΒΕΛΕΣΤΙΝΛΗ: ΈΘΝΗ, ΔΗΜΟΚΡΑΤΊΑ, «ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΤΩΝ ΕΘΝΩΝ» ΚΑΙ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ:


«Οι Έλληνες δεν ανακατεύονται εις την διοίκηση των άλλων εθνών, αλλά ούτε είναι εις αυτούς αποδεκτό να ανακατωθούν άλ­λα έθνη εις την δική τους. (…).
Δέχονται όλους τους αδικημέ­νους ξένους και όλους τους εξορισμένους από την πατρίδα των δια αιτία της ελευθερίας. Δεν κάμνουν ποτέ ειρήνη με ένα εχθρό ο οποίος κατακρατεί ελληνικό τόπο».

Γράφω το παρόν στις 25 Ιανουαρίου μετά την ψήφο των εθνικών εκλογών. Κατά νου λοιπόν ήλθε το γεγονός ότι ο τουρκικός αναθεωρητισμός εντείνεται και ότι η μη ενεργοποίηση της ελληνικής αποτρεπτικής στρατηγικής ενέχει κινδύνους για την σταθερότητα και την ειρήνη στην περιοχή. Τι πρέπει λοιπόν να έχει υπόψη του ένας υπουργός άμυνας και ένας υπουργός εξωτερικών της Ελλάδας τις επόμενες εβδομάδες και τους επόμενους μήνες. Για τους πολλαπλασιαστές της αποτρεπτικής ισχύος έχω εκατοντάδες σελίδες δημοσιεύσεων και δεν χρήζει να τους αναπαραγάγω εδώ. Στέκομαι λοιπόν σε μερικά αποσπάσματα του τελευταίου μου βιβλίου και σε μερικές αναφορές στον Ρήγα Βελεστινλή. Ασυναγώνιστο και γνήσιο φορέα των μακραίωνων ελληνικών πολιτικών παραδόσεων και της Ελληνικής κοσμοθεωρίας όπως αποκρυσταλλώθηκε την ύστερη εποχή, όταν δηλαδή πλέον ο κόσμος αιώνες μετά την κατεδάφιση της Βυζαντινής Οικουμένης συγκροτήθηκε γύρω από εθνοκρατικές οντότητες. Αλάνθαστη η ματιά του Βελεστινλή, αλάνθαστος ο κοσμοθεωρητικός του ορθολογισμός και αλάνθαστοι οι στρατηγικοί του προσανατολισμοί.

Απόσπασμα από το «Κοσμοθεωρία των Εθνών», από τις ενότητες 3.1.και 3.2 του κεφαλαίου 3: Τα υψηλά περίκλειστα τείχη του μοντερνισμού και του μεταμοντερνισμού [δεν συμπεριλαμβάνονται οι σημειώσεις τέλους]

Από την ενότητα 3.1. […] Η προσκόλληση των μελών κάθε έθνους στην εθνική τους κοσμοθεωρία, επιπλέον, θρέφει συνεργατικά ένστι­κτα μεταξύ των εθνών. Οι συναλλαγές, οι συγκρούσεις, τα πα­θήματα και τα μαθήματα του παρελθόντος, οι εναλλασσόμενες μακραίωνες συμμείξεις ανθρωπολογικών ετεροτήτων, πριν κα­τασταλάξουν και σταθεροποιηθούν οι εθνικές-ανθρωπολογικές ενότητες και τα αλληλεξαρτώμενα πνευματικά κτίσματα ενός εκάστου έθνους, καλλιεργούν κατανόηση του περιβάλ­λοντος, της θέασης των άλλων εθνών και της αλάνθαστης αντί­ληψης για τις προϋποθέσεις ειρήνης και σταθερότητας, «όταν φύγουν οι τύραννοι». Ο Ρήγας Φεραίος, στον οποίο θα αναφερ­θούμε πιο κάτω, όντως βαθιά εμποτισμένος με τα πνευματικά ερείσματα της Ελληνικής εθνικής κοσμοθεωρίας, έγραφε ότι:

«ο ελληνικός λαός είναι φίλος και σύμμαχος με όλα τα ελεύθερα έθνη» και πως «δεν ανακατώνεται στη διοίκηση άλλων εθνών, αλλά ούτε και δέχεται να ανακατωθούν άλλα στη δική του».

Η εθνική ανε­ξαρτησία είναι κοσμοθεωρητικό αίτημα μιας ήδη πνευματικά ώριμης κοινωνικής οντότητας, που κτίστηκε πνευματικά στον στίβο των ανθρωπίνων σχέσεων της διαχρονίας. Είναι αξίωση συλλογικής ελευθερίας, απερίσπαστης δηλαδή απόλαυσης της ανθρωπολογικής της ετερότητας. Θα ήταν παράδοξο αν μία κοι­νωνία που αξιώνει να είναι ελεύθερη αρνιόταν αναίτια την ελευ­θερία των άλλων.

H ελευθερία είναι οικουμενική και καθολική έννοια και όποιος εμφορείται από αυτήν δεν μπορεί να την αρ­νείται στους άλλους.

Η ανθρώπινη ετερότητα, η δημοκρατία και η ελευθερία είναι νοήματα οργανικά συναρτημένα σ’ ένα πνευματικό και συνάμα αισθητό Όλο, που συγκροτούν αυτό που θα ονομάζαμε πολιτι­κό πολιτισμό. Βασικά, η ελευθερία κλασικά νοούμενη δεν είναι μεταφυσική έννοια αλλά πολιτική με τρεις όψεις: Την ανεξαρ­τησία, τη δημοκρατία και την πολιτική ελευθερία. Η ανεξαρ­τησία είναι η συλλογική ελευθερία που επιτρέπει αυτεξούσια αυτοθέσμιση του πολιτικού βίου. Η δημοκρατία συναρτά τον πνευματικό και αισθητό κόσμο με το Πολιτικό γεγονός, που σμι­λεύεται καθημερινά στην πολιτική αγορά. Και η πολιτική ελευ­θερία σμιλεύεται στον συλλογικό πνευματικό και αισθητό κατ’ αλήθειαν βίο.» […]

Σελ. 75-79 ενότητα 3.2. Η βαθιά ιστορική ματιά του Ρήγα Φεραίου και ο βράχος του Σισύφου της εθνοσοβινιστικής εθνοκατασκευής της νεότερης Ευρώπης

Στην πορεία της νεότερης Ευρώπης, όπως είπαμε, καταγράφο­νται μεταξύ άλλων εθνοκαθάρσεις, εκτοπισμοί, καταναγκαστικές αφομοιώσεις, εμφύλιοι πόλεμοι, γενοκτονίες, πολλοί διακρατι­κοί πόλεμοι, δύο παγκόσμιοι πόλεμοι και κυρίως το μεγαλύτερο ανθρωπολογικό και πολιτικό έγκλημα της ανθρώπινης ιστορίας, η αποικιοκρατία, η οποία προέκτεινε τις ωμές νοηματοδοτήσεις της πολιτικής με όρους ισχύος στο πλανητικό επίπεδο.46 Υπό αυτό το πρίσμα, είναι ώρα τώρα να δούμε μερικά πιο συγκεκριμένα πολιτικά χαρακτηριστικά των Δυτικών κρατών και τους λόγους για τους οποίους το πολιτικοστοχαστικό εκκρεμές ταλαντεύ­θηκε μεταξύ μιας ρατσιστικά νοούμενης εθνοκατασκευής και των ύστερων μεταμοντέρνων εκμηδενιστικών τάσεων. Αυτές οι άγριες ταλαντεύσεις του πολιτικοστοχαστικού εκκρεμούς, υπο­στηρίζουμε εδώ, οφείλονται στις υλιστικές παραδοχές που ανα­πόδραστα νοηματοδοτούν την πολιτική με όρους ισχύος.

Η αποικιοκρατία ευθύνεται για μία γιγαντιαίων διαστάσεων διατάραξη των πολιτικών σεισμικών πλακών στα θεμέλια μι­κρών και μεγάλων εθνών του πλανήτη. Παράλληλα, στο καθαυ­τό ευρωπαϊκό επίπεδο κατά τη διάρκεια των πρώτων αιώνων της νεοτερικότητας η «εθνική στέρηση» της Ευρώπης και η ανορ­θόδοξη υλιστικά νοούμενη μοντερνιστική εθνοκατασκευαστική διαδρομή του 18ου και του 19ου αιώνα προκάλεσαν μία κοσμοϊ­στορική αναταραχή, που κορυφώθηκε με την ιδεολογική πάλη του Ψυχρού Πολέμου, οι απόηχοι της οποίας μας επηρεάζουν μέχρι σήμερα. Πολλές θεωρήσεις του πολιτικού χαρακτήρα των Δυτικών κρατών με πολύ μεγάλη ευκολία παρακάμπτουν ή πα­ραβλέπουν αυτές τις διαμορφωτικές φάσεις με αποτέλεσμα μια στρεβλή απεικόνιση της πραγματικότητας.

Για παράδειγμα, απαιτείται να ερμηνευτούν σωστά οι αρχι­κές απονενοημένες κραυγές της δεκαετίας του 1940 υπέρ μιας αυτοκτονικής εγκατάλειψης των εθνών για να δημιουργηθεί μια, άγνωστης κοσμοθεωρητικής και πολιτικής ταυτότητας δι­εθνιστικά και υλιστικά νοούμενη, ευρωπαϊκή υπερεθνικότητα. Έθρεψαν αυτοκτονικές μεταμοντέρνες ιδεολογικές αντιλήψεις, που συνεχίζονται να καλλιεργούνται στα ευρωπαϊκά πανεπιστή­μια. Επιπλέον, η διαδρομή των Νέων Χρόνων δεν ήταν μόνο τα­ραχώδης, αλλά και εγγενώς αντιφατική: Στο υπόβαθρο του εθνο­κρατοκεντρικού ευρωπαϊκού πολιτικού συστήματος κτίστηκαν αντιθέσεις, ελλείμματα και ιδεολογικές δομές στους πανεπιστη­μιακούς χώρους, που συνεχίζουν να επηρεάζουν τις πολιτικές αποφάσεις και τη βιωσιμότητα των πολιτειακών δομών.

Μετά τον 15ο αιώνα τα πάθη της Ευρώπης μοιάζουν με αυτά της μυθολογίας του Σισύφου: Ο Σίσυφος καταδικάστηκε από τους Θεούς να κυλά αιώνια στον Άδη έναν μεγάλο βράχο μέχρι την κορυφή του βουνού. Λίγο πριν το τέρμα ο βράχος κατρακυλούσε προς τα πίσω, στην αφετηρία. Μετά τη θεοκρατία και μέχρι τον τε­λευταίο μεγάλο πόλεμο, η ευρωπαϊκή εθνοκατασκευαστική ανά­βαση είχε φορά κράτους→έθνους και όχι έθνους→κράτους, που είναι η ανθρωπολογικά φυσιολογική πορεία. Στο σημείο αυτό, καλά θα κάνουμε να σκιαγραφήσουμε συγκριτικά και να αντι­παραθέσουμε το εθνοσοβινιστικό μοντερνιστικό μοντέλο με το εθνικό μοντέλο.

Η αντίληψη περί κράτους→έθνους βρίσκεται στον αντίπο­δα της εθνικής κοσμοθεωρίας, που ήδη ορίσαμε ως πρωτίστως πνευματικό χωροχρονικό πολιτικοπολιτισμικό κτίσμα, που δια­μορφώνει την ανθρωπολογική ετερότητα των κοινωνικών οντο­τήτων και τις ανθρωπολογικές προϋποθέσεις, που στηρίζουν την εθνική ανεξαρτησία. Ωραιοποίηση του ως προς το τι θα μπορού­σε να σημαίνει δεν χωράει, γιατί καλό είναι να γνωρίζουμε την πραγματικότητα: Στην ιστορική διαχρονία, που έχει ως αφετηρία την προπολιτική βαρβαρική εποχή μέχρι την ανθρωποκεντρικά θεμελιωμένη κλασική εποχή, η εθνογένεση ποτέ δεν ήταν απο­τέλεσμα στιγμιαίων συμβάντων αλλά χωροχρονικής σύμμειξης και μέθεξης ανθρωπίνων ετεροτήτων. Ακολούθησε ο πολιτικός και πολιτισμικός εμβολισμός της μέχρι τότε δεσποτικής Ανατο­λής από τον Μέγα Αλέξανδρο που προσδιόρισε την μετέπειτα πο­ρεία του κόσμου. Ακολούθησε η Ελληνιστική εποχή, η Ρωμαϊκή εποχή, ο Μεσαίωνας στη Δύση και η Βυζαντινή Οικουμένη.

Ο διαμορφωτικός ρόλος αυτών των εποχών δεν διερευνήθηκε επαρκώς, γιατί η πολιτική επιστήμη και η ιστοριογραφία των τελευταίων αιώνων είτε κατασπαταλήθηκαν στην αντιθεοκρατι­κή πάλη είτε καταποντίστηκαν επιστημονικά με ιδεολογικοπο­λιτικές εκλογικεύσεις των αναδυόμενων διεθνιστικοϋλιστικών δογμάτων. Η γνώση περιορίστηκε, γιατί δύο αξονικά ζητήματα είτε δεν εξετάστηκαν επαρκώς είτε εξετάστηκαν με στρεβλω­τικούς ιδεολογικούς φακούς: Δεν εξετάστηκαν επαρκώς οι κο­σμοσυστημικές προϋποθέσεις της Βυζαντινής Οικουμένης και δεν προσέχθηκε καν το γεγονός ότι μετά την Αλεξανδρινή εποχή τα έθνη, οι πόλεις και τα κοινά στο υπόβαθρο των αυτοκρατο­ριών επί αιώνες έκτιζαν τις ανθρωπολογικές προϋποθέσεις των υποκείμενων κοινωνικών οντοτήτων και τις συμβατές με αυτές εθνικές τους κοσμοθεωρίες.

Κανείς δεν χρειάζεται να χρονοτριβεί, γιατί μπορεί εύχρηστα να αντλήσει από τη βαθιά ιστορική μνήμη μεγάλων πνευμάτων, όπως ο Καβάφης και ο Ρήγας Βελεστινλής, οι οποίοι με λιτό τρόπο αποτυπώνουν την αλήθεια. Κανένας ιδεολογικά σκεπτό­μενος ιστοριογράφος δεν συγκρίνεται με την ακριβή περιγρα­φή της εθνικής οντολογίας στον Μικρασιατικό και Βαλκανικό χώρο. Η βαθιά ματιά του Ρήγα Βελεστινλή, για παράδειγμα, με ηρεμία και αυτοπεποίθηση περιγράφει το Μικρασιατικό αν­θρωπολογικό περιβάλλον. Κοιτάζοντας στο ιστορικό Μικρα­σιατικό βάθος βλέπει τις ώριμες εθνικές κοσμοθεωρίες, που κοχλάζουν κάτω από τα τυραννικά καθεστώτα αναζητώντας ευκαιρία ευόδωσης της αξίωσης ελευθερίας και της εθνικής ανεξαρτησίας.

Βλέπει τα κτίσματα πολιτικού πολιτισμού των εθνών, τα οποία το σύνολο της νεοτερικής σκέψης αδυνατούσε να δει, γιατί αλ­ληθώριζε προς υπερεμπειρικούς επουράνιους ορθολογισμούς και γιατί η Δύση ήταν πολύ απασχολημένη αενός με το αποικιοκρα­τικό πλιάτσικο, αφετέρου με τις εθνοσοβινιστικές διαμάχες στη Δυτική Ευρώπη. Ο Ρήγας Φεραίος κοίταξε πίσω και είδε με ακρί­βεια αυτό που συνδέει το παρόν με το παρελθόν και το μέλλον.

Αν εκλείψουν οι τύραννοι που νοηματοδοτούν την πολιτική με όρους ισχύος, οι χωροχρονικά σωρευμένες εθνικές κοινωνίες μπορούν να συμβιώσουν ειρηνικά σεβόμενες την εθνική κοσμο­θεωρία αλλήλων και σεβόμενες τους αυτεξούσιους εθνικούς χώ­ρους. Μπορούσε να διακρίνει τα εθνικά κτίσματα ως Κοινωνικά γεγονότα, ως προς τα οποία το Πολιτικό γεγονός πρέπει να είναι συμβατό και προσαρμοσμένο υπό συνθήκες αδιαφοροποίητης πολιτικής ελευθερίας. Ο Ρήγας Φεραίος γράφει:

«Η Ελληνική Δημοκρατία είναι μία, με όλον όπου συμπεριλαμβάνει εις τον κόλ­πο της διάφορα γένη και θρησκείας. Δεν θεωρεί τας διαφοράς των λατρειών με εχθρικό μάτι. Είναι αδιαίρετος με όλο όπου ποταμοί και πελάγη διαχωρίζουν τις επαρχίες της, οι οποίες όλες είναι ένα συνεσφιγμένο αδιάλυτο σώμα». Και πιο κάτω, στο «Περί σχέ­σεως της Ελληνικής Δημοκρατίας με τα ξένα έθνη»: «Ο ελληνικός λαός είναι φίλος και σύμμαχος με τα ελεύθερα έθνη. Οι Έλληνες δεν ανακατεύονται εις την διοίκηση των άλλων εθνών, αλλά ούτε είναι εις αυτούς αποδεκτό να ανακατωθούν άλ­λα έθνη εις την δική τους. (…). Δέχονται όλους τους αδικημέ­νους ξένους και όλους τους εξορισμένους από την πατρίδα των δια αιτία της ελευθερίας. Δεν κάμνουν ποτέ ειρήνη με ένα εχθρό ο οποίος κατακρατεί ελληνικό τόπο».

Ακόμη πιο σημαντικό, τα έθνη δεν χρειάζονται σχέση σύμβα­σης αλλά φυσικές σχέσεις, που πηγάζουν από τον πολιτισμό τους και τις μακρόχρονες σχέσεις τους:

«Η νομοθετική διοίκηση βεβαιώνει εις όλους τους Έλληνες, Τούρκους, Αρμένηδες, την ισο­τιμίαν, την ελευθερίαν, την σιγουριά, την εξουσία των υποστατι­κών ενός εκάστου, τα δημόσια χρέη που ήθελε γίνουν δια την ελευ­θερίαν όλων των θρησκειών, μια ανατροφή, δημόσιας συνδρομάς εκεί όπου ανήκουν, την απεριόριστο ελευθερία της τυπογραφίας, το δίκαιο του να δίδει έκαστος αναφοράν και να προκλαυθεί, το δίκαιον του συναθροίζεσθαι εις δημόσιας συντροφίας, και τελευ­ταίον την απόλαυση των δικαίων του ανθρώπου».

Η εμποτισμένη στο ιστορικό γίγνεσθαι κοσμοθεωρία του Ρή­γα Φεραίου είναι, ακριβώς, μία τυπικά πηγαία έκφραση αυτού που εδώ ονομάζουμε ώριμη και χωροχρονικά στέρεα κτισμένη εθνική κοσμοθεωρία: Είναι εμποτισμένη στο ιστορικό παρελ­θόν της, είναι προικισμένη με τα πνευματικά της επιτεύγματα, βλέπει τον εαυτό της ως την αιχμή ενός πνευματικού κτίσματος που διαρκώς μεγαλώνει, είναι σίγουρη για τον κόσμο, είναι σί­γουρη για τον εαυτό της, βλέπει με σεβασμό τα έθνη με τα οποία συνδιαμορφώθηκε, δεν χαρίζεται και δεν λυγίζει στο ζήτημα της Υπέρτατης Υψηλής Αρχής της Ελευθερίας και βλέπει τον εθνικά διαμορφωμένο κόσμο με όρους αρμονικής συμβίωσης. Ακόμη πιο σημαντικό, βλέπει την εθνική ανεξαρτησία, την εθνική κο­σμοθεωρία και τη δημοκρατία ως προϋποθέσεις ενός πολιτικού βίου που θα πραγματώνει αενάως την πολιτική ελευθερία κτίζο­ντας ασταμάτητα ανθρωποκεντρικό πολιτικό πολιτισμό στερού­μενο εθνοφυλετικών αντιλήψεων.

Μία τέτοια κοσμοθεωρία, ακριβώς, ενέχει γενικεύσεις κα­θολικών αρχών, οι οποίες αφορούν τον οικουμενικό πολιτικό πολιτισμό και την κοσμοσυστημική συγκρότηση. Ο Γιώργος Κοντογιώργης επισημαίνει ότι η εθνική αυτή αντίληψη (του Ρή­γα Φεραίου) διαφέρει κάθετα από τη νεοτερική αντίληψη και συνάμα είναι εναρμονισμένη με το κοσμοπολιτειακό κεκτημένο: Στην εποχή της νεοτερικότητας «το έθνος το οποίο ενσαρκώνει το κράτος, λειτουργεί ως πρόσχημα για την συγκάλυψη του γε­γονότος ότι το πολιτικό σύστημα και η πολιτική αρμοδιότητα κα­τέχονται ολοκληρωτικά από αυτό (το κράτος)». Συνεχίζοντας, ο Γιώργος Κοντογιώργης εύστοχα παρατηρεί κάτι που ενέχει μεγάλη σημασία για την ανάλυσή μας εδώ, ότι δηλαδή αυτό που στην τότε πολυεθνοτική Δύση θεωρείτο απειλή για την ενότητα και την πολιτική τάξη, στην αντίστοιχα πολυεθνική δομή της Μι­κρασιατικής μάζας ο Ρήγας Φεραίος επιχειρούσε «να αναδείξει πολιτικά την πολιτισμική πολυσημία, η δε ανερχόμενη ανθρωποκεντρική Ευρώπη να την εξαλείψει».

Έτσι, αναδεικνύονται οι δύο αντίθετες αντιλήψεις του Κοι­νωνικού και του Πολιτικού. Από τη μία πλευρά, η εθνική αντί­ληψη που θεωρούσε το Πολιτικό ως προέκταση του Κοινωνικού και από την άλλη πλευρά, η νεοτερική αντίληψη η οποία διαμέ­σου μιας υπερεμπειρικά προσδιορισμένης («ορθολογιστικής») κανονιστικής δομής θεωρούσε ότι μπορεί να κατασκευάσει το Κοινωνικό, δηλαδή τα έθνη στη Δυτική Ευρώπη και στη Βόρεια Αμερική. Αντίστοιχα, ιστορικοπολιτικά μιλώντας, από τη μία πλευρά βρίσκεται η εθνική κοσμοθεωρία των ιστορικών εθνών της Μεσογείου και της Μικρασιατικής Μάζας μέχρι και την Άπω Ανατολή και από την άλλη βρίσκεται η διεθνιστικοϋλιστικά και ιδεολογικά νοούμενη αντίληψη του Κοινωνικού και του Πολιτι­κού στη Δυτική Ευρώπη και στη Βόρεια Αμερική, η οποία προ­γραμματικά εκτοπίζει τον πνευματικό κόσμο των πολιτών της έξω από τα τείχη του δημόσιου βίου.

3.3. Από την αντιθεοκρατική πάλη στην πορεία προς τα Σόδο­μα και Γόμορρα του μεταμοντερνισμού


Π. Ήφαιστος, Κοσμοθεωρία των Εθνών, Συγκρότηση και συγκράτηση των κρατών, της Ευρώπης και του Κόσμου. https://www.facebook.com/kosmothewria.ifestos σελ. 75-79


Π. Ήφαιστος – P. Ifestos

www.ifestosedu.gr – info@ifestosedu.gr

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

To μπλόκ " Ελληνικές Φωνές" είναι υπεύθυνο μόνο για τα δικά του σχόλια κι όχι για αυτά των αναγνωστών του...Eπίσης δεν υιοθετεί απόψεις από καταγγελίες και σχόλια αναγνωστών καθώς και άρθρα που το περιεχόμενο τους προέρχετε από άλλες σελίδες και αναδημοσιεύονται στον παρόντα ιστότοπο και ως εκ τούτου δεν φέρει οποιασδήποτε φύσεως ευθύνη.

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...